Halid ibn Velid, radijallahu anhu, jedan je od velikana ummeta i jedan od najuglednijih ashaba. Historija ga pamti kao jednog od najvećih vojskovođa... Malik ibn Nuvejra – epizoda u životu Halida ibn Velida, radijallahu anhu

 

halidhalid

Halid ibn Velid, radijallahu anhu, jedan je od velikana ummeta i jedan od najuglednijih ashaba. Historija ga pamti kao jednog od najvećih vojskovođa svih vremena. Allahov Poslanik, sallallahu alejhi  ve sellem, nazvao ga je Allahovom sabljom obavještavajući ashabe, radijallahu anhum, o događajima u Bitki na Mu’ti. Enes ibn Malik, radijallahu anhu, je rekao: “Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem, obavijestio je ljude o smrti Zejda, Džafera i Ibn Revahe, prije nego što su im stigle vijesti o tome. Rekao je: ‘Zastavu je uzeo Zejd i poginuo, pa je zastavu uzeo Džafer i poginuo, pa je zastavu uzeo Ibn Revaha i poginuo, pa je zastavu uzeo čovjek koji je jedna od Allahovih sablji i Allah im je dao pobjedu.’” (Sahihul-Buhari, broj 4262.)

Taj čovjek bio je Halid ibn Velid, radijallahu anhu. Nažalost, pojavom raznih sekti u ummetu ovaj plemeniti i časni ashab, poput mnogih drugih ashaba, postao je meta sektaških laži i potvora. Jedna od tih potvora koju šire šiije-isnaašerije jest da je Halid ibn Velid, radijallahu anhu, namjerno ubio Malika ibn Nuvejru kako bi mu preoteo ženu.

Pozadina ovih i sličnih optužbi na račun Halida, radijallahu anhu

U pozadini šiijskih optužbi na račun Halida ibn Velida, radijallahu anhu, povodom navedenih slučajeva kriju se raziličiti motivi, prije svega mržnja prema ashabima, radijallahu anhu, i podlo šiijsko vjerovanje da su se ashabi odmetnuli poslije Poslanika, sallallahu alejhi ve sellem, i urotili protiv njegovog vesija Alije, radijallahu anhu. Kod šiija je Malik ibn Nuvejra ekspresno postao časni ashab koji je bio dosljedan Poslanikovom, sallallahu alejhi ve sellem, vesijetu da ga nasljeđuje Alija, radijallahu anhu, pa su ga zbog toga ubili ovi “odmetnuti” ashabi. Tako se u djelu Tenkihul-mekal navodi izmišljena šiijska predaja da je Malik ibn Nuvejra odbio dati beju Ebu Bekru, radijallahu anhu, kao i izvršiti obavezu zekat jer je bio sljedbenik imameta Alije, radijallahu anhu, kao što je, prema šiijskim tvrdnjama, naredio Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, te da ga je čak oštro kritizirao što je preoteo hilafet Aliji, radijallahu anhu. (Vidjeti: Tenkihul-mekal, 2/50)

No, to su samo puste šiijske tlapnje bez valjanog dokaza.

Neke šiije iznose laži da je Halid, radijallahu anhu, klanjao namaz sa Malikom ibn Nuvejrom, ali da ga je potom na prevaru zarobio, potom pogubio, dok drugi tvrde da je da je skupina Halidovih, radijalahu anhu, vojnika klanjala sa njima, potom ih porobila i odvela Halidu, radijallahu anhu. A to samo govori da su u šiijske laži kratke noge, jer u mnoštvu laži jedni druge pobijaju i jedni drugima oponiraju. (Uporediti šiijske internet stranice: https://alolmaa.wordpress.com/38-1 i odgovor šiijskog šejha Muhammeda Es-Senda na http://rafed.net)

Okolnosti u kojima je ubijen Malik ibn Nuvejra

Nakon smrti Poslanika, sallallahu alejhi ve sellem, mnoga arapska plemena su se odmetnula od islama. Ljudi na Arapskom poluostrvu u to vrijeme činili su četiri grupe:

  1. Oni koji su ostali postojani u islamu,
  2. Oni koji su se odmetnuli slijeđenjem lažnih vjerovjesnika ili drugim načinom,
  3. Oni koji su odbijali dati zekat pravdajući se da ga je imao pravo uzimati samo Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem,
  4. Oni koji su se držali po strani i čekali ishod sukoba između otpadnika i onih koji su ostali postojani u islamu.

Ebu Bekr, radijallahu anhu, razaslao je vojske da se bore protiv otpadnika i naredio je Halidu, radijallahu anhu, da nakon što porazi Musejlemu napadne Nedždijce, od kojih je i pleme Benu Temim i njihov ogranak Beni Jerbu. Malik ibn Nuvejra bio je prvak Beni Jerbua.

Učenjaci imaju tri mišljenja o razlozima zbog kojih je ubijen Malik ibn Nuvejra:

  1. Ubijen je jer je postao otpadnik slijeđenjem lažne vjerovjesnice Sedžah,
  2. Ubijen je jer je postao otpadnik odbijanjem obaveze zeketa,
  3. Ubijen je greškom.

Prvo mišljenje spominje Ibn Kesir u svom djelu El-Bidaje ven-nihaje gdje navodi dijalog između Halida, radijallahu anhu, i Malika ibn Nuvejre, iz kojeg se vidi da je Malik odbacio slijeđenje Poslanika, sallallahu alejhi ve sellem, i prihvatio Sedžah. Ibn Kesir piše: “Rečeno je da Halid pozvao Malika ibn Nuvejru i upozorio ga da prestane slijediti Sedžah i da ispuni obavezu zekata. Halid mu je rekao: ‘Zar ne znaš da je zekat obaveza poput namaza!?’, a Malik mu je odgovorio: ‘Tako je tvrdio vaš drug.’ Halid je rekao: ‘Zar je on naš drug, a nije i tvoj drug!? O, Dirar, odrubi mu glavu!’ Pa mu je odrubljena glava.” (El-Bidaje ven-nihaje, 6/322.)

U ovim riječima je jasno omalovažavanje Poslanika, sallallahu alejhi ve sellem, od strane Malika ibn Nuvejre i očito je njegovo otpadništvo.

Većina, pak, historičara navodi da je Malik ibn Nuvejra bio otpadnik odbijanjem ispunjavanja obaveze zekata i sprečavanjem svojih saplemenika da je ispune.

Ibn Selam u djelu Tabekatu fuhuli eš-šuarai je rekao: “Činjenica koju svi jednoglasno potvrđuju jeste da je Halid, radijallahu anhu, s njim raspravljao i pokušavao ga odvratiti od otpadništva, i tada je Malik priznao obavezu namaza, a zanijekao obaveznost zekata.” (Tabekatu fuhuli eš-šuarai, str. 172.)

El-Vakidi, inače okorjeli šiija-isnaašerija, u svom djelu Er-Ridde navodi sljedeće: “Potom je Halid naredio da se izvede Malik ibn Nuvejra i da mu se odrubi glava. Malik mu je rekao: ‘Zar ćeš me ubiti, a ja sam musliman i klanjam prema kibli?’ Halid mu je odgovorio: ‘Da si musliman ne bi odbijao dati zekat i ne bi svoj narod sprečavao u tome!’” (El-Vakid, Kirabur-Ridde, str. 107-108.)

Govoreći o odmetnicima, Nevevi u komentaru Muslimove zbirke hadisa navodi: “Među njima je bilo onih koji su dopuštali da se daje zekat i nisu ga zabranjivali, ali njihove vođe odvratile su ih od toga, kao što je bilo pleme Benu Jerbu koje je sakupilo zekat i htjelo ga poslati Ebu Bekru, radijallahu anhu, ali ih je Malik ibn Nuvejra u tome spriječio i zekat podijelio među svojim narodom.”

Malikovo ibn Nuvejrino odbijanje davanja zekata i sprečavanje svojih saplemenika da svoje zekate dostave islamskoj državi na čelu sa Ebu Bekrom, radijallahu anhu, bilježe najeminentniji historičari ummeta, kao što su: Vakidi, Ibn Ishak, Vusejme, Sejf ibn Omer, Halifa ibn Hajjat i drugi historičari iz prvih razdoblja. A od historičara iz kasnijih razdoblja: Taberi, Ibnul-Esir, Ibn Kesir, Zehebi i drugi.

Mišljenje da ga je Halid, radijallahu anhu, ubio na osnovu pogrešnog tumačenja njegovog ponašanja temelji se na nekim predajama u historijskim izvorima u kojima se navodi da Malik ibn Nuvejra u početku svog odbijanja da ispuni obavezu zekata nije izrazio jasno poricanje njegove obligatnosti, ali je odugovlačio sa ispunjavanjem te obaveze, što je Halid, radijallahu anhu, pogrešno protumačio, shvativši iz toga da Malik odbija davanje zekata jer ne priznaje njegovu obavezu ili jer slijedi lažnu vjerovjesnicu.

Ovakvo tumačenje Malikovog postupka sasvim je razumljivo u situaciji u kojoj su se muslimani borili protiv otpadnika upravo iz ova dva razloga: slijeđenja lažnih vjerovjesnika ili negiranja obligatnosti zekata. Pod pretpostavkom da je ovo tačno, Halid, radijallahu anhu, je opravdan, a Malikovo ubistvo je greška proizašla iz pogrešnog tumačenja njegovog ponašanja.

Neki historičari navode da, uprkos činjenici da je Malik ibn Nuvejra odbacivao obavezu zekata, nije ubijen zbog toga, nego naprosto nesretnim spletom okolnosti. Naime, u nekim historijskim izvorima navodi se da je Halid, radijallahu anhu, pohapsio muškarce Beni Jerbua, a pošto je bila hladna noć kazao je svojim vojnicima: „Ugrijte svoje zarobljenike!“ Allah je dao da su među njegovim vojnicima u velikom broju bili pripadnici plemena Kinde kod kojih se izraz “ugrijati nekoga” upotrebljavao u značenju “ubiti”, pa je pored ostalih ubijen i Malik ibn Nuvejra.

Ovdje je podesno podsjetiti da je prema konsenzusu historijskih izvora Malika ibn Nuvejru ubio Dirar ibnul-Ezver, samo što prethodni slučajevi impliciraju da mu je Halid, radijallahu anhu, to naredio. (U predajama u kojima se kaže: ‘ubio ga je Halid’ misli se na to da je naredio njegovo ubistvo.) A prema ovome, Halid ibn Velid, radijallahu anhu, uopće nije odgovoran za ubistvo Malika ibn Nuvejre, čak ni u smislu da je naredio njegovo pogubljenje usljed pogrešnog tumačanja njegovih postupaka i ponašanja, nego je to jednostavno nesretan slučaj za koji on nije odgovoran ni na koji način.

 

Zašto su neki ashabi zamjerili Halidu, radijallahu anhu, zbog ovog slučaja?

Poznato je da su Omer ibnul-Hattab, Abdullah ibn Omer i Ebu Katade El-Ensari, radijallahu anhum, teško zamjerili Halidu, radijallahu anhu, zbog ovog slučaja, smatrajući ga krivim.

Razlog za to je, kako se čini, ponašanje Malika ibn Nuvejre, koji je u svojim potezima bio prilično misteriozan, pa njegovo pravo stanje nije bilo jasno ovim ashabima. O tome Ibn Kesir kaže: “Halid je razaslao vojne odrede po području Bitah da pozivaju ljude (da ispune islamske obaveze, op.aut.). Vođe plemena su ih lijepo dočekali i izrazili lojalnost i pokornost islamskoj državi i ispunili obavezu zekata. Jedino je Malik ibn Nuvejra bio neodlučan i izbjegavao je skupove ljudi. Islamska jedinica zarobila je njega i muškarce iz njegovog plemena. Vojnici koji su ih zarobili različito su svjedočili: Ebu Katade el-Haris ibn Rib‘i el-Ensari, radijallahu anhu, tvrdio je da ih je vidio kako klanjaju, a ostali su tvrdili da niti su učili ezane niti su klanjali.” (El-Bidaje ven-nihaje, 6/322.)

Na osnovu Ebu Kadatinog svjedočenja, Omer i neki drugi ashabi su zaključili da je Halid, radijallahu anhu, reagirao ishitreno i da je napravio prijestup ubivši čovjeka muslimana i oženivši se njegovom ženom. To su razlozi kritika koje je nekolicina ashaba uputila na račun Halida, radijallahu anhum edžmein. I to su razlozi zbog kojih su smatrali da ga Ebu Bekr, radijallahu anhu, treba sankcionirati.

Ebu Bekr, radijallahu anhu, pozvao je Halida, radijallahu anhu, ispitao slučaj i zaključio da ima opravdanje i da nije kriv za namjerno ubistvo nevinog čovjeka.

Halifa Hajjat u svom Tarihu bilježi: “Pričao nam je Ali ibn Muhammed od Ebi Zi’ba od Zuhrija od Salima koji kaže da je njegov otac rekao: ‘Ebu Katade je došao kod Ebu Bekra i obavijestio ga o tome da je Halid ubio Malika ibn Nuvejru i njegove saplemenike, pa se Ebu Bekr veoma ražalostio i napisao je Halidu da dođe kod njega. Nakon Halidovog dolaska, Ebu Bekr je kazao: ‘Halid nije učinio više od toga da je napravio grešku usljed pogrešnog tumačenja!’ Potom je Ebu Bekr pustio Halida da ode, platio krvarinu za Malika ibn Nuvejru i naredio da se njegovom plemenu vrate porobljeni članovi  i zaplijenjeni imetak.’” (Tarihu Ibn Hajjat, 1/17)

Ez-Zubejr ibn Bekar navodi da je Ebu Bekr, naredio Halidu, radijallahu anhuma, da se razvede od Ummu Temim, Malikove supruge, što je ovaj i učinio.

Zaključak o razlozima ubistva Malika ibn Nuvejre

Dakle, kako smo vidjeli iz Ibn Kesirovog teksta, većina vojnika koji su zarobili Malika i njegove saplemenike je tvrdila da nisu ni čuli ezan ni vidjeli ih da klanjaju. Ako se ovome doda Malikova rasprava sa Halidom, radijallahu anhu, u kojoj je Poslanika, sallallahu alejhi ve sellem, oslovio sa Halidovim drugom, što jedan musliman sebi nikad ne bi dozvolio, potpuno je razumljiva njegova odluka o egzekuciji Malika ibn Nuvejre.

Da ne postoje nikakvi drugi dokazi protiv njega osim činjenice da je odbio dati zekat, dovoljno je da se osudi na smrt, a tvrdnja da je odbijao davanje zekata potvrđena je i kod historičara iz prijašnjih, kao i kod historičara iz kasnijih generacija. Maverdi navodi: “Ono što je Halida, radijallahu anhu, navelo da ubije Malika b. Nuvejru jeste njegovo odbijanje davanja zekata i zbog toga je njegovo ubistvo bilo dozvoljeno.” (El-Ahkamus-sultanijje, 47.)

Dr. Alija Atum obradio je i istražio ovo pitanje u svojoj knjizi Hareketur-ridda i došao do zaključka da je ono što je uništilo i oborilo Malika bila njegova oholost i oklijevanje u vjeri.

U njegovoj ličnosti zadržalo se mnogo karakteristika iz predislamskog doba jer, da nije bilo tako, ne bi toliko odugovlačio i oklijevao u slijeđenju predvodnika muslimana nakon Poslanika, sallallahu alejhi ve sellem, niti bi odugovlačio s davanjem zekata koji mu je bio propisan i koji predstavlja pravo muslimana u njegovom imetku. U isto vrijeme prepirao se s pojedinim svojim rođacima, velikanima Benu Temima koji su bili odani islamskoj državi i koji su prema njoj ispunili sve obaveze.

Njegove izjave i postupci: odmetanje od vjere, stajanje na stranu Sedžah, podjela deva od zekata svom narodu, zabranjivanje da se zekat daje Ebu Bekru, radijallahu anhu, i ignoriranje savjeta koje su mu u pogledu ustanka protiv muslimana upućivali – također su ukazivali na ovakav opis njegove ličnosti i davali nam sliku čovjeka koji je bliži nevjerovanju nego islamu.

Slijedi drugi dio: Malik ibn Nuvejra – epizoda u životu Halida ibn Velida, radijallahu anhu – Halidovo, radijallahu anhu, sklapanje braka s Ummu Temim

Izvori:

Ebu Bekr Es-Siddik, Dr. Ali Muhammed es-Sallabi

Video-predavanje: عثمان الخميس الرد علي شبهة قتل خالد لمالك بن النويرة https://www.youtube.com/watch?v=o5cEdNuUgOw

https://islamqa.info/ar/93204

video-predavanje: البرهان في تبرئة خالد بن الوليد من البهتان – 2 (خطبة) الشيخ ابو اسحاق الحويني

https://www.youtube.com/watch?v=mH9nsda9VlM

https://alolmaa.wordpress.com/38-1/

http://rafed.net

http://shamela.ws/index.php/book/6544